PAN BŁYSZCZYŃSKI (wiersz klasyka)

Bolesław Leśmian

Kazimierzowi Wierzyńskiemu,
Jego żywotnym zmaganiom się
z upiorami współczesności i zdobywczym
przeobrażeniom twórczym





Ogród pana Błyszczyńskiego zielenieje na wymroczu,

Gdzie się cud rozrasta w zgrozę i bezprawie.

Sam go wywiódł z nicości błyszczydłami swych oczu

I utrwalił na podśnionej drzewom trawie.



Kiedy zmory są zajęte przyśpieszonym zmorowaniem

Między mgłą a niebem, między mgłą a wodą -

Zielna zjawa swe dłonie zbezcieleśnia ze łkaniem

Nad paprocią - nad pokrzywą - nad lebiodą.



W takiej chwili Bóg przelatał, pełen wspomnień wiekuistych,

Ścieżką podobłoczną - właśnie, że tułaczą -

I przystanął na zbiegu dwojga tęsknot gwiaździstych,

Gdzie się widma migotliwie bylejaczą.



Zaszumiało jaworowo, ale chyba wbrew jaworom -

Samym cisz zamętem, samą cisz utratą...

"Kto te szumy narzucił moim dumnym przestworom?

Kto ten ogród roznicestwił tak liściato?..."



Cisza... Nikt nie odpowiada. Płyną chmury i godziny...

Wszelka dal w niebiosach - to dal zagrobowa.

Pan Błyszczyński w świat nagle z trwożnej wyszedł gęstwiny,

Szepnąl: "Boże!'' - i powiedział takie słowa:



"Był w zaświatach - sen i wicher i zaklętej burzy rozgruch

Boże, snów spełnionych już mi dziś nie ujmuj !

Jam te drzewa powcielał! To - mój zamysł i odruch...

Moje dziwy... Moje rosy... Dreszcz i znój mój !



Przebacz smutkom i widziadłom, nie znającym rodowodu,

I opacznym kwiatom, com je snuł z niczego...

Moja wina! O, Boże, wejdź do mego ogrodu!

Do ogrodu!... Do - mojego!... Do - mojego!...



Wyznam Tobie całą zwiewność, całą gęstwę mojej wiary

W życie zagrobowe kwiatów i motyli.

Wejdź do mego ogrodu! I cóż z tego, że czary!...

I cóż z tego, że ułuda nikłej chwili!..."



Wszedł w gęstwinę, co szumiała poza życia drogowskazem.

Sami byli teraz. Oko w oko - sami.

Nic do siebie nie rzekli i ciemniejąc, szli razem

Alejami - alejami - alejami!



Ogród śnił się... Tu i ówdzie dąb prześniony zżółkł i powiądł.

Każdy krzew sam w sobie miał zaświata wygląd.

Sporo było w gałęziach - cisz zbłąkanych i sowiąt,

Lecz nie było ani świerszczy, ani szczygląt.



Uciekały się niebiosy pod najdalszych gwiazd obronę.

Miesiąc złotym rogiem chmurę mgliście pobódł.

Trzepotały się w piachu dusze zmarłych, spragnione

Nowych zgonów i pośmiertnych w mroku swobód.



Coś zlociście wyspowego w daleczyźnie alej pełga -

Można taką wyspę brwi skinieniem spłoszyć...

Świetlikami za chwilę północ w zieleń się wełga,

Niepokojąc gmatwaninę leśnych poszyć.



Pan Błyszczyński sprawdzał ogród, czy dość czarom jego uległ -

I czy szum i poszum dość jest rzeczywisty -

I czy liszaj na dębie - jadowity brzydulek -

Dość się wgryza w złudną korę i w pień śnisty?...



Badał jeszcze, czy ptak-lilia dość skowrończo w przyszłość śpiewa,

I czy wąż-tulipan wiosny jest oznaką...

I spojrzeniem przymuszał przeciwiące się drzewa,

By do zwykłych podobniały jako-tako...



Drapieżniały zbyt cudacznie zdradnych kwiatów niebywałki,

A gałęziom ciążył złej wieczności nawał.

Pod stopami przechodniów piach niepewny i miałki

Tyleż istniał, ile istnieć zaprzestawał.



Szli, aż doszli tam, gdzie w mrzonce zagęstwionej i niczyjej

Cień dziewczyny jaśniał oczu w dal rozbłystką,

A jej usta i piersi i ramiona i sny jej

Były takie, żeby właśnie kochać wszystko...



Rzęsy miała dosyć złote, by rozwidnić blaskiem rzęs tych

Dno zmyślonych jezior, gdzie mży śmierć zmyślona -

Warkocz łatwo się płoszył, więc skrzydłami fal gęstych

Wciąż uciekał i powracał na ramiona.





Bóg w nią spojrzał, kiedy właśnie wynurzona z mgieł spowicia

Urojone oczy w modre nic rozwarła.

"Kto ją stworzył?" - zapytał. "Nikt, bo przyszła bez życia

I bez śmierci, więc nie żyła i nie zmarła...



Próżno szukam w jej warkoczu źdźbeł istnienia, snu okruszyn,

Próżno chcę ugłaskać pozłocisty kędzierz!

Tak mnie wzrusza ten niebyt, cudny niebyt dziewuszyn!...

Bądź miłościw niebytowi... Wiem, że będziesz...



Wyłoniłem z mroku ogród, oderwany od przyczyny,

Rozkwieciłem próżnię, namnożyłem ścieżek -

I już wszystko rozumiem, prócz tej jednej dziewczyny,

Prócz tej jednej, którą kocham!" Bóg nic nie rzekł.



"Znam usilność rzeczy sennych i znużenie rzeczy martwych.

Ogród mój chwilami wolałby - bezlistnieć...

Boże, nie skąp w obłokach błogosławieństw i kar Twych

Tym, co wiedzą, że ich nie ma - a chcą istnieć!



W Twych przestworach coś się stało... Mgła o cud się dopomina...

Z tamtej strony świata modlą się zawieje.

I w tych strasznych bezczasach taka nagła dziewczyna

Tak niebacznie poza życiem - cieleśnieje!



Zbliż się do niej, ciemny jarze! Zbliż się do niej, modra strugo !

Czemuż pies mój wyje na jej czar cichutki?

Może zimne jej usta są ostatnią posługą

Dla tych właśnie, którzy wierzą tylko w smutki.



Znam niedolę wniebowstąpień! Znam wskrzeszonych ust niedolę!

I płacz wśród zieleni... I zgon sierociński...

I to wszystko mnie boli!... Ja - sam siebie tak bolę!" -

Wołał w bezmiar i ku Bogu pan Błyszczyński.



Ale Boga już nie było... Pustka padła wzdłuż na kwiaty.

Widma drzew szeptały: "Zmiłuj się nad nami!" -

Błogosławiąc snom wszelkim, leciał w dalsze wszechświaty

Powietrzami, wstrząsanymi powietrzami.



Pewno widać było z nieba, że świat mija i przeminie,

I że snom przyświeca - woda na kamieniu...

Pan Błyszczyński zaszeptał w usta niemej dziewczynie

"Błędny cieniu., marny cieniu, cudny cieniu!



Zabłękitnij - odbłękitnij... I mów wszystko i nie domów!...

Czy tu jest ów wszechświat, gdzieś zgubiła siebie?

Może ci się należy wpośród innych ogromów

Inna zieleń - inna nicość - w innym niebie.



Nie zaczęłaś dotąd istnieć w żadnym półśnie, w żadnym grobie,

Dotąd stóp twych śladu nie stwierdziły kwiaty -

Podczas twego niebytu zakochałem się w tobie,

Naraziłem mroczne ciało na zaświaty!



Czy mam z tobą iść w głąb żalu, czy w tę inną głąb doliny,

Nim świat zginie śmiercią, niebem malowaną?...

I jak dążyć do ciebie - do niebyłej dziewczyny -

Ty - mgło moja, usta drogie, złota piano!...



Oto resztki mych przeznaczeń: noc niedobra i dzień sępny -

Oto - popłoch czarów, gdy je miłość zrani!

Od nicości do ust twych - ledwo jeden krok wstępny,

Od otchłani poprzez dreszcze - do otchłani!



Śni się liściom - nieskończoność. śni się wiosłom - dno i łódka.

Odtrącone zorze raz na zawsze bledną...

Czy śmierć w nic nas rozśmieje, czy nas z nowych łez utka -

Wszystko jedno, tchu ostatni, wszystko jedno!



Noc zabije nas nie mieczem, lecz jaśminem i konwalią -

I zaciszem mogił - i oddechem sadu!

Prędzej pochwyć treść nocy i ucałuj i spal ją,

Żeby po niej nie zostało ani śladu!



Wszystkim widmom chce się zginąć takim nagłym wielozgonem,

Żeby brak ich we śnie - był dla jawy ulgą.

A mój upiór śpi w jarze - na wybrzeżu zielonem,

Gdy go znajdziesz, pusty cieniu - zbudź i tul go!



Tam - wysoko i najwyżej - między niebem a nadrzewiem

Włóczy się srebrnawo - cisza i znikomość.

Tak o tobie nic nie wiem, tak cudownie nic nie wiem,

Że miłością jest ta moja - niewiadomość!"



Umilkł nagle pan Błyszczyński i popatrzył w dal niecałą,

Światel i przeznaczeń było coraz więcej.

A on kochał ją w usta, kochał w stopy, w pierś białą -

I minęło różnych czasów sto tysięcy!



Ramionami ją ogarniał, a ustami doogarniał,

Oczom z gwiazd przyrzucał patrzącego złota,

Lecz cień w jego objęciach wciąż samotniał i marniał

I nie wiedział, że to - miłość i pieszczota.



Noc z roziskrzeń, wróżb i mgławic promienisty splotła batog,

Żeby nim biczować nie dość chętne groby,

A w księżycu się jarzył wykres cieśnin i zatok,

Gdzie nic nie ma, prócz oddali i żałoby.



Mrok zaskomlał w pustym dębie, zagwizdała nicość w klonie,

I rozbłysla w księżyc - śmierć i pajęczyna...

Pan Błyszczyński zrozumiał i załamał swe dłonie

I pomyślał: "W nic rozwieje się dziewczyna!" -



W nic rozwiała się dziewczyna i jej czar, poczęty w niebie,

I pierś, zakończona różową soczystką.

I rozpadło się ciało na żal straszny do siebie

I niewiedzę o tym żalu !... I to - wszystko...



Nie umarła, lecz umarło jej odbicie w jezior wodzie.

Już się kończył zaświat... Ustał cud dziewczyński...

O, wieczności, wieczności, i ty byłaś w ogrodzie!

I był blady, bardzo blady pan Błyszczyński.

wyśmienity 1 głos
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą komentować i oceniać teksty
Zaloguj się Nie masz konta?   Zarejestruj się
774 wyświetlenia
przysłano: 5 marca 2010

Bolesław Leśmian

Inne teksty autora

W malinowym chruśniaku

Bolesław Leśmian, wiersz klasyka

Szewczyk

Bolesław Leśmian, wiersz klasyka

W zakątku cmentarza

Bolesław Leśmian, wiersz klasyka

Dwoje ludzieńków

Bolesław Leśmian, wiersz klasyka

Wyszło Z Boru Ślepawe, Zjesieniałe Zmrocze...

Bolesław Leśmian, wiersz klasyka

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.

Zgłoś obraźliwą treść

Uzasadnij swoje zgłoszenie.

wpisz wiadomość


lub tradycyjnie
login lub email
hasło